decadanse

TARS Unlimited นำเสนอ decadanse นิทรรศการเดี่ยวโดย ปกฉัตร วรทรัพย์

ฉันแทบไม่รู้จักเธอ(เปลือย)
โดย ชมตะวัน เกลื่อนถนอม / 2025

ในความเปลือยเปล่าของเรา ปราศจากเปลือกนอก ปราศจากความสบายของเสื้อผ้า เราอยู่ในสภาวะที่เปิดเผยที่สุด ทว่าอย่างย้อนแย้ง ในการเปิดเผยนั้นเอง เรากลับกลายเป็นสิ่งลึกลับที่สุด

ภาพของความเปลือยเปล่าไม่เคยเป็นหัวข้อที่ปรากฏทั้งในแนวปฏิบัติหรือการศึกษาของฉัน ฉันคิดว่านั่นเป็นเพราะเป็นเวลานานที่ฉันไม่เคยเข้าใจอย่างแท้จริงถึงการเปลือยกายในฐานะการแสดงออกทางศิลปะ อย่างไรก็ตาม ยิ่งฉันทำงานและศึกษามากเท่าไหร่ ฉันก็ยิ่งเริ่มเข้าใจความซับซ้อนของมันมากขึ้นเท่านั้น ฉันได้เรียนรู้ว่าความเปลือยเปล่าในภายถ่ายนั้นเป็นสัตว์ประหลาดคนละตัวไปเลย มันไม่ใช่แค่เรื่องผิวหนังที่เปลือยเปล่า แต่เป็นเรื่องความซื่อตรงที่เปลือยเปล่า มันเป็นหนึ่งในรูปแบบเชิงแนวคิดที่ยากที่สุด เพราะมันต้องการความไว้วางใจ ชนิดที่ไม่สามารถแต่งด้วยโฟโต้ชอปได้ มันคือการสร้างพื้นที่แปลกประหลาดระหว่างความเป็นมืออาชีพและความเป็นส่วนตัว ที่ซึ่งนางแบบเปิดเผยและปกปิดไปพร้อมกัน และช่างภาพต้องจับภาพทั้งการเผยตัวและความลึกลับที่ค้างคาอยู่เบื้องหลัง

เสื้อผ้าสร้างบุคลิกภาพ เวอร์ชันของตัวเราที่เราเลือกจะแสดงต่อโลก แต่เมื่อคุณเปลือยกาย คุณลอกทุกอย่างนั้นออก คุณเปิดเผยทุกสิ่ง แต่กระนั้น ไม่ว่าอย่างไร ผู้คนก็ยังไม่อาจบอกได้ว่าคุณเป็นใคร นี่คือความขัดแย้งขั้นสูงสุด เป็นการเปิดเผยเต็มที่โดยไม่มีความชัดเจนใด ๆ เป็นประเด็นถกเถียงไหม? อาจจะใช่ เป็นเพียงความคิดเห็นส่วนตัวล้วน ๆ หรือเปล่า? อย่างแน่นอน

ไม่กี่ปีก่อน ขณะที่ฉันกำลังหลอมสมองด้วยปรัชญาทั้งหมดเรื่องความเปลือยเปล่า ฉันบังเอิญพบผลงานของ ปกฉัตร วรทรัพย์ จะเรียกว่าโชคชะตาหรือแค่อัลกอริทึมที่โชคดีมากก็ตาม เธอเป็นคนที่ฉันไม่อาจมองข้ามได้ ฉันจำได้ว่าอยากดูนิทรรศการเดี่ยวของเธอ วัดดูยูฟิ้ง (What Do You Think) ที่เชียงใหม่อย่างสิ้นหวัง แต่โชคไม่ดีที่การโน้มน้าวแม่ให้ฉันเดินทางไปคนเดียวเพื่อดูนิทรรศการเดียวฟังดูไม่ใช่แผนที่ดีที่สุดในตอนนั้น ฉันจึงอยู่บ้าน แต่ฉันติดตามผลงานของคุณปกมาตลอดนับแต่นั้น

เมื่อเวลาผ่านไป คุณปกกลายเป็นพี่ปก หลังจากที่ฉันได้พบเธอตัวจริงเมื่อปีที่แล้ว และในช่วงเวลานั้นเอง ฉันตระหนักว่าฉันรู้จักเธอน้อยแค่ไหน ฉันคิดว่าฉันควรหยุดสมมติว่าเราสามารถรู้จักศิลปินได้อย่างแท้จริงผ่านผลงานของพวกเขา นั่นเป็นแค่นักวิชาการภายในตัวฉันที่กำลังพูด อ่านทฤษฎีมากไป (ขอโทษด้วย) เราเจอกันจริง ๆ น้อยไป พี่ปกกลายเป็นหนึ่งในคนที่เป็นมิตรอย่างจริงใจที่สุดที่ฉันเคยพบ เธอดูเหมือนจะมีความสามารถวิเศษในการเป็นเพื่อนกับใครหรืออะไรก็ได้ ซึ่งฉันรู้สึกทั้งประทับใจและตามตรงก็น่ากลัวเล็กน้อยสำหรับบุคลิกเอ็กซ์โทรเวิร์ตปลอม ๆ ที่ฉันรักษาไว้อย่างระมัดระวัง

ฉันมักมีความตึงเครียดเล็กน้อยและความลังเลใจแวบหนึ่งเสมอ ทุกครั้งที่พยายามเขียนถึงพี่ปก การบอกว่าเธอไม่ใช่คนจริงจังคงเป็นเรื่องโกหก แม้เธอจะคอยเตือนฉันเสมอให้แค่สบาย ๆ (ซึ่งตามตรงอาจเป็นคำพูดที่เป็นไทยที่สุดที่ใครจะพูดได้) ฉันโชคดีที่ได้ฟังเธอเล่าถึงเส้นทางศิลปะของเธอ ตั้งแต่การศึกษาปริญญาโทจนถึงผลงานล่าสุด ช่วงเวลาที่ฉันชอบคิดว่าเป็นการกระทำเล็ก ๆ ของโชคชะตาที่ฉันสร้างขึ้นเพื่อตัวเอง

ขณะที่เธอพูดถึงแนวปฏิบัติของเธอ สิ่งหนึ่งที่ผุดขึ้นมาซ้ำ ๆ คือความไว้วางใจ ความไว้วางใจระหว่างช่างภาพกับนางแบบ โดยเฉพาะเมื่อพี่ปกทำงานกับคนธรรมดาเป็นส่วนใหญ่มากกว่ามืออาชีพ นั่นฉันคิดว่าพิสูจน์ประเด็นที่ฉันพูดไว้ก่อนหน้านี้เรื่องความเปลือยเปล่า สำหรับเธอ มันไม่ใช่เรื่องการเปิดเผย แต่เป็นเรื่องความจริงใจ ความไว้วางใจที่เงียบและแท้จริงชนิดที่ทำให้เธอสามารถบอกผู้หญิงว่าพวกเธอสวยงาม และทำให้พวกเธอเชื่อเช่นนั้น นั่นคือพรสวรรค์ที่แท้จริงของพี่ปก

และนี่คือจุดที่ผลงานของเธอโดดเด่น ด้วยประวัติศาสตร์อันยาวนานของความเปลือยเปล่าที่ถูกกรองผ่านสายตาผู้ชาย (ลองดูศิลปะบาโรกสิ!) การผงาดขึ้นอย่างแผ่วเบาของสายตาผู้หญิงในศิลปะไม่ได้เริ่มต้นอย่างจริงจังจนกระทั่งศตวรรษที่ 20 (ขอบคุณ John Berger สำหรับ Ways of Seeing และพลังงานย้อนยุคของโทรทัศน์นั้น) ฉันชอบที่พี่ปกยืนหยัดอย่างมั่นคงบนพื้นฐานนี้ ผลงานของเธอสะท้อนสายตาผู้หญิงในทั้งสองทิศทาง ทั้งสิ่งที่อยู่หลังและหน้ากล้อง ความเปลือยเปล่าในเลนส์ของเธออาจดูเย้ายวนหรือทางเพศ แต่ไม่เคยเป็นแค่นั้น มันคือเรื่องของการรับรู้ อำนาจ และการกระทำของการมองโดยไม่ครอบครอง

ความงามของผู้หญิงเป็นปริศนา ละเอียดอ่อน มีหลายชั้น และไม่เคยเหมือนเดิมอีกครั้ง การจับภาพความงามชนิดนั้นต้องอาศัยความเข้าใจ ความเห็นอกเห็นใจ และความอดทน มันไม่ใช่เรื่องแสงตกกระทบผิวหนังอย่างไร แต่เป็นเรื่องอารมณ์ที่ค้างคาอยู่ใต้ผิวนั้นอย่างไร และใครจะเข้าใจสิ่งนั้นได้ดีไปกว่าผู้หญิงด้วยกันเอง มีบางสิ่งที่แตกต่างอย่างลึกซึ้งในวิธีที่ผู้หญิงมองผู้หญิงคนอื่น มันเกี่ยวกับการครอบครองน้อยลง และเกี่ยวกับการจดจำมากขึ้น การยอมรับอย่างเงียบ ๆ ต่อความเข้มแข็ง ความเปราะบาง อารมณ์ขัน และความสับสนวุ่นวายที่พันกันอยู่ทั้งหมด เมื่อผู้หญิงถ่ายภาพผู้หญิงอีกคน มันคือบทสนทนา บางครั้งถึงขั้นเป็นคำสารภาพ นั่นคือสิ่งที่ทำให้สายตานั้นเป็นหญิง ไม่ใช่แค่ในเรื่องเพศ แต่ในความละเอียดอ่อน

บางครั้งฉันคิดว่าพี่ปกเป็นช่างภาพที่ทั้งเปิดเผยและปกปิดความลับไปพร้อมกัน วิธีที่เธอถ่ายทอดผลงานของเธอนั้นน่าทึ่ง เธอสร้างบุคลิกภาพผ่านร่างกายที่เปลือยเปล่าบางส่วน สร้างภาพที่รู้สึกทั้งใกล้ชิดและลึกลับ ทุกภาพถ่ายดูเหมือนจะกระซิบบางสิ่ง แต่ไม่เคยบอกเรื่องราวทั้งหมด มันเหมือนกับเธอกำลังพูดว่า "นี่คือความลับ" แล้วก็เปลี่ยนเรื่องทันที

ฉันรู้จักพี่ปกส่วนใหญ่ผ่านผลงานของเธอ ต่อมาผ่านการรู้จักเธอตัวจริง และตอนนี้ ผ่านการเขียนบทความชิ้นนี้ ฉันรู้สึกว่าฉันแทบไม่รู้จักเธอ(เปลือย) ทั้งในความหมายตรงตัวและเชิงอุปมา